Frisse wind uit Friuli
Drinks & Drinks zaterdag, 14 februari 2015(Eerder verschenen in Entree Magazine)
Moderne, frisse witte wijn bestaat in Italië nog niet zo lang. Wijnmakers in Friuli introduceerden de technologie die hiervoor nodig is pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw. Beter laat dan nooit; witte wijn uit Friuli behoort sindsdien tot de beste van Italië.
Wijn mag dan ouder zijn dan de weg naar Rome, als modern wijnland is Italië een laatbloeier. Die achterstand is ruimschoots ingehaald, maar de grote Italiaanse wijnen zijn pas in de twintigste eeuw ontstaan.
Het succesvolle recept van Chianti bijvoorbeeld (niet allerlei druivenrassen bij elkaar gooien, maar voornamelijk sangiovese gebruiken) kreeg pas eind negentiende eeuw vorm, terwijl de beroemde Brunello di Montalcino toen nog niet eens bestond.
Ook de komst van de moderne witte wijn liet in Italië lang op zich wachten. De frisse witte wijnen uit Noord-Italië die we nu kennen, schoon als de ijle berglucht, verschenen pas aan het eind van de vorige eeuw ten tonele.
Moderne technieken
De regio Friuli nam het voortouw bij de inhaalslag. In de jaren zeventig introduceerde Mario Schiopetto naar Frans en Duits voorbeeld de temperatuurgecontroleerde vergisting en andere technologische verbeteringen zoals pneumatische persen en steriele botteling.
Tot op de dag van vandaag profileert Friuli zich met frisse, aromatische wijn. Denk aan pinot grigio, sauvignon blanc, malvasia istriana, friulano, verduzzo en pinot bianco.
Rode wijn is er van merlot, cabernet franc, pinot noir en de lokale rassen refosco, pignolo en schioppettino. Inmiddels heeft Friuli’s voorbeeld navolging (en geduchte concurrentie) gekregen in de nabijgelegen wijnregio’s in Trentino en Alto Adige.
Friuli – officieel Friuli-Venezia Gulia – is betrekkelijk klein. Het is anderhalf uur rijden van de oostelijke Dolomieten naar de Adriatische Zee bij Triëst. De beste wijngaarden bevinden zich dicht bij de grens met Slovenië. De belangrijkste regio’s zijn Friuli Colli Orientali, Collio (of Collio Goriziano) en Friuli Isonzo.
De meest gerenommeerde streek Collio Goriziana loopt naadloos over in de Sloveense wijnregio Goriska Brda. Veelgebruikte druiven komen dan ook aan beide zijden van de grens voor, zoals ribolla gialla (rebula in Slovenië), friulano (zeleni sauvignon) en refosco (refosk).
Friulano
Friulano (= sauvignonasse of sauvignon vert) wordt wel gezien als het vlaggeschip van de streek. Cépagewijn mag in Friuli 15% andere druivenrassen bevatten, maar de meeste wijn is 100% friulano. De selectie van acht wijnen die we tijdens de promotietoer Friulano & Friends in hotel The Grand in Amsterdam kregen voorgezet maakten echter niet veel indruk. Friulano kan log en eendimensionaal zijn, waarbij het soms hoge alcoholgehalte (richting de veertien procent) ten koste gaat van de frisheid.
Er waren twee uitzonderingen: Ca’ Ronesca (Collio 2013) en Lis Neris (Isonzo, La Vila 2010). De eerste is verfijnd en subtiel, de tweede spannend dankzij tien maanden houtrijping op de gistresten.
Dat de meeste van de aanwezige producenten nog op zoek waren naar een importeur, zou het tegenvallende niveau kunnen verklaren. Veel moois uit Friuli is in Nederland al vertegenwoordigd. Denk aan Livio Felluga, Mario Schiopetto, Josko Gravner (amforawijn van ribolla), Vie di Romans (ook mooie malvasia), Ronco dei Tassi, Skerk (tevens spannende orange wine van de druif vitovska) en Di Lenardo (ook voor goede merlot en refosco).
Friuli in cijfers
. Ongeveer 20.000 ha en 1.400 wijnbedrijven.
. Jaarlijkse productie is ongeveer 90 miljoen flessen.
. 2,6 procent van de Italiaanse wijnproductie komt uit Friuli.
. 61% is witte wijn, waarvan 30 of 40% pinot grigio.
. 40% van de wijn uit Friuli wordt geëxporteerd.
