Zin en onzin over mineraliteit in wijn

Het is onduidelijk wat er precies wordt bedoeld als er in beschrijvingen van wijn wordt gesproken over mineraliteit, ‘goût de terroir’ zoals de Fransen zeggen. In ieder geval halen de wortels van een wijnplant geen aroma’s uit de grond, zoals wel eens wordt beweerd.

Je leest het in menig wijnboek. De wortels moeten diep de grond in op zoek naar water. Vele meters diep. Onderweg pikken ze allerlei mineralen uit de diverse aardlagen op.

Daar krijg je dan steevast een mooie röntgen-tekening bij van een doorgesneden wijnberg met wortels van tsjongejonge wat gaan die diep, dat moet wel heel goede wijn zijn…

Vaag verhaal. Klopt niets van.

‘Bodemexpressie’ of ‘terroirexpressie’ kan geen rechtstreeks verband zijn tussen mineralen in de bodem en minerale aroma’s in wijn. “Een wijn smaakt niet naar de bodem waarop de druivenplant heeft gegroeid”, heeft Kees van Leeuwen, ‘wijnprofessor’ aan de Universtiteit van Bordeaux en werkzaam voor een van de beroemdste wijnhuizen ter wereld, Château Cheval Blanc, meer dan eens gezegd.

Arme grond en waterstress

Van Leeuwen heeft grondig onderzoek gedaan naar de relatie tussen bodemkenmerken en de kwaliteit van wijn. Uit deze onderzoeken is gebleken dat de waterhuishouding en het stikstofgehalte een belangrijke rol spelen. Stikstofarme grond en een beetje ‘waterstress’ (watertekort) beperken de groeikracht, en dat is goed voor de druiven. Rotsige, kalksteenrijke en vulkanische bodemsoorten zorgen voor deze gunstige omstandigheden. Maar dat deze bodemsoorten ook de oorzaak zijn van ‘mineraliteit’ in de wijn, dat is zeer de vraag.

Deze bodemsoorten brengen goede wijn voort. Daarbij kan het zijn dat we die kwaliteit in de geur en smaak herkennen aan aroma’s die we omschrijven als ‘mineraal’, maar die aroma’s worden niet veroorzaakt door de aanwezigheid van mineralen in de wijn. Er kan wel bijvoorbeeld meer of minder kalium in een wijn worden gemeten. Dat heeft invoed op de pH, het geeft geen mineraal aroma.

Korte wortels geven ook topwijn

Het is niet per se nodig dat de wortels diep moeten graven voor hun voeding om goede wijn te krijgen. Zo bestaat een van de wijngaarden van Cheval Blanc uit kleigrond die elke winter de wortels van de planten afknijpt. In de zomer zoeken de wortels door de kieren in de uitgedroogde klei hun weg naar de diepte. Door de regen in de winter zet de klei uit en worden de wortels afgeknepen en sterven ze af. Elk jaar opnieuw moeten de druivenplanten hard werken om met hun wortels het dieper gelegen water te vinden.

Hier zorgen volgens Van Leeuwen juist de korte wortels ervoor dat de groeikracht van de plant beperkt blijft, met goede druiven en lekkere wijn als resultaat. Tevens maakt Van Leeuwen zich in deze wijngaard nooit zorgen als het tijdens de oogst onverhoopt gaat regenen, want het regenwater loopt door de brede kieren in de uitgedroogde klei sneller weg dan de wortels kunnen bijhouden.

Maar die minerale aroma’s dan?

Toch ruikt Chablis soms naar ‘natte kiezelsteentjes’ en een Pouilly-Fumé naar vuursteen. Het blijft de vraag waar deze minerale aroma’s dan wél vandaan komen. Er zijn in wijn stoffen aangetroffen zoals methoxypyrazines met aroma’s die lijken op onder andere groene paprika (bijvoorbeeld in Cabernet Sauvignon). Iets dergelijks is voor minerale aroma’s (nog) niet gevonden.

Of toch wel? Op de wijnbeurs Borsa Vini onlangs in Amsterdam woonde ik een seminar bij over Italiaanse wijnen van vulkanische bodem. Professor Attilio Scienza van de Universiteit van Milaan verklaarde de relatie tussen de mineraalrijke vulkaanbodems en de aroma’s in de wijn als volgt.

In de druivenschil zit caroteen (of carotenoïden), een kleurstof die de druiven beschermt tegen fel zonlicht. Afgeleide stoffen hiervan (zoals beta-caroteen) vormen tijdens de fermentatie nor-isoprenoïden (aromastoffen). Het gaat hier om een enzymatisch proces waarbij mineralen uit de vulkanische bodem een belangrijke rol spelen. Op een indirecte manier zouden mineralen in de druif op deze manier dus toch een rol kunnen spelen bij de smaak van de wijn.

Voilà. Mogelijk zijn nor-isoprenoïden de aromastoffen die wij omschrijven als ‘mineraliteit’. Nor-isoprenoïden schijnen een ander spectrum aan aroma’s te hebben dan floraal of fruitig. De tijd zal ons leren of hierin de verklaring van minerale aroma’s in wijn moet worden gezocht, want er wordt nog volop onderzoek gedaan naar deze stoffen.

Mooie Müller-Thurgau uit Trentino

Overigens vond ik van de wijnen van vulkanische bodem die we tijdens Borsa Vini te proeven kregen de Müller-Thurgau Ritratti van La Vis de lekkerste. Een redelijk eenvoudige, maar zeer aangename wijn van een grote coöperatie in Trentino. Floraal, kruidigfruitig met een mooie zachtbittere, droge afdronk (mineraal!).

La Vis wordt geïmporteerd door Vinisol in Meerssen.

Misschien smaakt dit je ook wel:

LinkedInFacebookPinterestEmailDeel dit!

4 Comments for “Zin en onzin over mineraliteit in wijn”

  1. Fransbert, Attilio Scienza zal het met je eens zijn. Hij legt geen rechtstreeks verband tussen mineralen in de bodem en de smaak van de wijn. Hij beweert dat het felle zonlicht (bijvoorbeeld aan de voet van de Etna op Sicilië) zorgt voor de carotenoïden, die later tijdens de vergisting met enzymatische hulp van bepaalde mineralen uit de vulkanische bodem zorgen voor de vorming van de geurige nor-isoprenoïden in de wijn. Er zitten dus mineralen uit de bodem in de druif, die je niet terugvindt in de wijn, maar die wel een rol spelen bij het ontstaan van aroma’s in de wijn.

  2. Uit mijn literatuurstudie die ik voor mijn scriptie ” Het mysterie van de Malbec uit Mendoza ontrafeld” maakte blijken de norisoprenoïden juist gevormd te worden door het extra intense zonlicht op hoogte. De geuren zijn inderdaad eerder bloemachtig en fruitig, zoals het bekende viooltjesaroma in de top Malbec’s van 1350 meter of hoger. De gesuggereerde link met de bodem door de geciteerde Italiaan lijkt mij onwaarschijnlijk en zolang niet aangetoond gebruik ik de term “mineraliteit” dan ook liever niet. Als je hier echt nog dieper op wilt ingaan raad ik de publicaties aan van de geoloog Alex Maltman, die definitief afrekent met het directe effect van bodem op smaak en aroma’s. Trouwens je hoort ook nooit wat over de mineraliteit van de door veel wijnmakers gebruikte kleideeltjes (bentonniet) om de wijn te zuiveren….

  3. Als ik dit zo aanhoor, beste kenner, begin ik te vermoeden dat uw reukvermogen minder goed is dan toen u jonger was. Dat zou verklaren dat u moenteel meer geniet van whisky. Geniet daarvan! Het kan natuurlijk zijn dat uw fles Beaujolais bedorven was, dat kan gebeuren. U mag mij in ieder geval midden in de nacht wakker maken voor wijn van Yvon Métras. Hij behoort tot de besten!

  4. Als Beaujolais, Cotes du Rhone/Ventoux ed liefhebber die meteen tig aantal flessen zou kopen van een wijn die mij smaakt: Wijn tegenwoordig smaakt niet meer zoals wijn zou moeten en hoort te smaken en jaren geleden ook smaakte.
    Bijvoorbeeld een goede en smakelijke fles rode Beaujolais kostte toen zo’n 10 Gulden en een in Californië van de Gamay druif gemaakte fles wijn kostte in een Hilton hotel restaurant in de USA 8 of 9 dollar, beide wijnen smaakten naar de Gamay druif en waren daarom met geur, smaak en afdronk een feest om te drinken.
    Zoiets is tegenwoordig niet meer te vinden!
    Het zijn allemaal overwegend reukloze, meestal zurig smakende of smakeloze wijntjes zonder enige afdronk. Gisteren nog een € 12,90 Beaujolais van 2009, een zeer goed Beaujolais jaar vlgs “kenners”, geproefd. Wat een armoe en teleurstelling, zeker gezien de beschrijving: “uitzonderlijke klasse en misschien wel de allerlekkerste Beaujolais enz.”. De maker monsieur of madame Y. Métras zou zich ervoor moeten schamen.
    Deze was uit een door mijzelf samengesteld proefpakket van 8 verschillende flessen rode wijn, geen enkele is het nabestellen waard.
    Dit was meteen mijn laatste wijnavontuur, ik zal geen rode wijn meer kopen. Het afgelopen jaar heb ik nogal wat flessen overwegend bij slijters gekocht en na geproefd te hebben meer wijn door de gootsteen gespoeld dan opgedronken en geen enkele fles wijn getroffen die het nabestellen waard was.
    Ook de ster-, omfietswijnen en dergelijke is m.i. allemaal onzin. heb ik wel eens geprobeerd maar ik ben de afgelopen jaren niets lekker drinkbaars tegengekomen.
    Nu zult u zeggen smaken verschillen en gelijk heeft u maar ik weet nog hoe een goed gemaakte wijn kan en hoort te smaken. Jammergenoeg is er nu een hele generatie wijdrinkers die dat niet kunnen weten.
    Zo en dan nu een glaasje JD tegen de schrik.

Leave a Reply

Spam Protection by WP-SpamFree

de nieuwste wijnboeken

© 2014 Sjakes.com. Inloggen

web analytics
- Designed by Crystina creates & Gabfire Themes